يك زوج زماني به بررسي نازايي نياز پيدا مي‌كنند كه به مدت يك سال از هيچ روش جلوگيري استفاده نكنند و مرتب نزديكي داشته باشند، اما حاملگي به هيچ شكلي اتفاق نيفتد، يعني اگر در اين يك سال يك سقط هم اتفاق بيفتد، زوج ديگر نازا تلقي نمي‌شود.

نكته مهم اين‌كه هميشه بررسي نازايي براي هر دو نفر يعني زن و شوهر انجام مي‌شود و نمي‌توان يكي را بررسي كرد و از ديگري چشم پوشيد.

در اين مبحث مي‌كوشيم در مورد شايع‌ترين علل نازايي در زنان توضيحاتي داده شود.

يكي از علل مهم نازايي مشكلات تخمك‌گذاري است. اين مشكل بخصوص با بيماري تنبلي تخمدان يا PCOD همراه است. در اين زنان كه اغلب چاق هم هستند، سابقه تاخير پريود ديده مي‌شود. آنها گاهي با تاخير چند ماهه و در بيشتر مواقع با تاخير ده روزه عادت ماهانه مي‌شوند و اين حالت در سال بارها اتفاق مي‌افتد.

اين افراد براي منظم شدن عادت ماهانه بايد درمان شوند، حتي اگر تمايلي به بارداري نداشته باشند، وگرنه تنبلي تخمدان طولاني‌مدت مي‌تواند عوارضي چون سرطان رحم يا ديابت يا فشار خون در سال‌هاي بعد داشته باشد. براي بارور شدن اين زنان هم خوشبختانه انواع روش‌هاي كمك باروري وجود دارد و امكان كمك به ايشان فراوان است.

از مشكلات ديگر اختلال در تخمك‌گذاري، نارسايي زودرس تخمدان يا يائسگي زودرس است. در اين افراد مثل زنان يائسه، عادت ماهانه پيش نمي‌آيد و مي‌توان با بررسي هورمون‌ها به تشخيص نهايي رسيد.

گرچه در اين حالت احتمال باروري بسيار كمي وجود دارد، ولي متاسفانه درمان خاصي براي اين بيماري وجود ندارد و در صورت نياز بايد از تخمك اهدايي فرد ديگري استفاده شود. در اين شرايط با استفاده از داروها رحم خانمي كه دچار يائسگي زودرس شده، آماده براي پذيرش جنين مي‌شود و با استفاده از تخمك اهدايي بارور شده، انتقال جنين به رحم صورت مي‌گيرد.

از علل ديگر نازايي در زنان، اختلالات لوله‌هاي رحمي است كه به دليل چسبندگي، عفونت يا دستكاري هنگام جراحي، لوله‌هاي رحمي دچار انسداد شده و امكان انتقال تخمك از تخمدان به رحم وجود ندارد.

اين شرايط با انجام عكس رنگي از رحم يا Hysterosalpingography تشخيص داده مي‌شود. اگر امكانات موجود باشد با جراحي بسيار ظريفي درمان انجام مي‌شود و در غير اين صورت از IVF يا كاشت جنين داخل رحم با كمك روش‌هاي بسيار پيشرفته كمك باروري استفاده مي‌شود.

از بيماري‌هاي ديگري كه به نازايي منجر مي‌شود، اختلالات در شكل رحم به صورت مادرزادي يا مشكلات چسبندگي داخل رحم است كه اين مشكل هم با عكس رنگي از رحم يا سونوگرافي‌هاي خاص رحمي يا MRI تشخيص داده مي‌شود و درمان مناسب هريك انجام مي‌گيرد.