فهيمه افشاريان سرپرستار بخش ICU بيمارستان در گفت‌وگو با جام‌جم، زخم بستر را چنين تعريف مي‌كند: زماني‌كه بيمار نتواند وضع خود را تغيير دهد، فشار بيشتري بر قسمت‌هايي از بدن كه با سطوح در تماس است، وارد خواهد شد. به چنين آسيب‌هايي كه بر اثر نشستن يا خوابيدن طولاني مدت در يك وضع ثابت ايجاد مي‌شود، زخم بستر مي‌گويند.

وي با اشاره به اين‌كه زخم بستر يكي از مشكلات شايع سالمندان است، درباره عوارض ناشي از آن مي‌گويد: زخم بستر مي‌تواند موجب درد، ايجاد بوي نامطبوع، آسيب ديدن كمر و عفونت شده و حتي به دنبال عفونت منتشر شده ممكن است به مرگ نيز منجر بشود. عوامل زمينه‌ساز بروز زخم بستر را مي‌توان به گروه‌هاي مختلفي تقسيم كرد.

افشاريان ضمن بيان اين مطلب، توضيح مي‌دهد: عوامل داخلي با كاهش قدرت پاسخ‌دهي بدن مي‌تواند فرد را مستعد ابتلا به زخم بستر كند كه اين موارد شامل افزايش سن، سوء تغذيه، كاهش ميزان فعاليت، اختلالات عصبي، بي‌اختياري ادرار و مصرف داروهاست.

اين سرپرستار بخش ICU در مورد عوامل بيروني مي‌گويد: فشار، اصطكاك و نيروهاي كششي نيز از جمله عواملي است كه مي‌تواند فرد را در معرض اين مشكل قرار دهد.

همان‌طور كه گفته شد معمولا مراقبان فرد سالمند يا بيماري كه توان حركت ندارد و دائم روي تخت خوابيده است، نگران ايجاد زخم بستر هستند. اما آيا فقط اين گروه از افراد دچار زخم بستر مي‌شوند؟

افشاريان به اين سوال چنين پاسخ مي‌دهد: افرادي كه مدت زماني طولاني در رختخواب، صندلي يا صندلي چرخدار هستند و كساني كه بدون كمك ديگران نمي‌توانند حركت كنند، ممكن است با اين مشكل مواجه شوند.

اين سرپرستار مي‌افزايد: احتمال بروز زخم بستر براي كساني كه در حالت كما هستند نيز وجود دارد. علاوه بر اين، افرادي كه كنترل روده يا عملكرد مثانه‌شان با مشكل روبه‌روست يا به دليل مصرف داروهاي خاص، هوشياري ذهني كمتري دارند در معرض خطرند.

آن‌طور كه افشاريان مي‌گويد زخم بستر اغلب در بخش‌هاي استخواني بدن ايجاد خواهد شد. به همين دليل توصيه مي‌شود، هنگام بررسي‌ پوست به اين قسمت‌ها توجه بيشتري داشته باشيد.

متاسفانه اغلب افراد تصور مي‌كنند زخم بستر قابل پيشگيري نيست و نمي‌توان كاري در مورد آن انجام داد. در صورتي كه متخصصان باور دارند به كمك اقداماتي خاص مي‌توان از بروز اين مساله پيشگيري كرد.

افشاريان با اشاره به اين‌كه پيش از تميز كردن يا هرگونه تماس با پوست بايد دست‌ها را بخوبي شست، مي‌گويد: تميز نگه‌داشتن پوست يكي از شيوه‌هاي پيشگيري از ايجاد زخم بستر است كه براي اين كار مي‌توانيد با استفاده از يك تميزكننده مناسب، پوست را تميز و به آهستگي آن را خشك كنيد. البته در اين شرايط نبايد از صابون كه موجب خشكي پوست مي‌شود، كمك بگيريد. همچنين يادتان باشد پس از تميز كردن پوست حتماً بايد از يك كرم مرطوب‌كننده مناسب نيز استفاده كنيد.

به گفته وي، وقتي پوست خيلي مرطوب باشد آسيب‌پذيري آن بيشتر مي‌شود. بنابراين بايد از تماس مستقيم پوست با عرق، ادرار، مدفوع يا ترشحات زخم پيشگيري كنيد.

افشاريان با تاكيد بر ضرورت تغذيه مناسب براي بهبود اين بيماران، يادآور مي‌شود: نبايد فراموش كنيم استفاده از يك رژيم غذايي نامناسب، منجر به تأخير روند بهبود و افزايش احتمال عفونت مي‌شود، در حالي كه هنگام وجود زخم، بدن به كالري بيشتري نياز دارد و بايد از مواد غذايي مناسب استفاده كرد.

به گفته اين سرپرستار، مصرف غذاهايي مانند بادام زميني، پنير، مرغ، گوشت و ماهي براي اين افراد مفيد خواهد بود. البته علاوه بر يك رژيم غذايي متعادل، شايد لازم باشد از مكمل‌هاي خاصي نيز استفاده شود.

افرادي كه ناچارند مدتي طولاني در بستر بمانند، بايد نكاتي را در نظر داشته باشند تا مشكلي برايشان ايجاد نشود.

افشاريان به اين گروه از افراد، توصيه مي‌كند: وضع پوست را حداقل يك‌بار در روز بررسي كنيد و حالت قرارگيري بدن را هر دو ساعت تغيير دهيد. همچنين به ياد داشته باشيد دراز كشيدن با زاويه 30 درجه، بهترين وضع را ايجاد مي‌كند. زماني كه به پهلو هستيد حواستان باشد كه مستقيم روي استخوان ران نخوابيد.

به گفته وي، براي جابه‌جايي بهتر است بدن را روي سطح رختخواب يا صندلي نكشيد و به كمك دست، آن قسمت را بلند كنيد.

اين سرپرستار مي‌افزايد: زماني كه فرد به پشت خوابيده است، بايد به كمك يك بالشتك نرم كه زير پا و در قسمت وسط ساق تا قوزك قرار مي‌گيرد، پاشنه پا را بالاتر از سطح بستر نگه داريد. كساني كه ساعت‌هاي طولاني روي صندلي مي‌نشينند و در معرض خطر زخم بستر هستند نيز حتماً بايد يك بار در روز پوست خود را به طور دقيق و منظم بررسي كنند و هر ساعت يك‌بار وضعشان را تغيير دهند.

به گفته افشاريان براي كاهش فشار بهتر است از كوسن‌هاي مناسب استفاده كرده و در صورت امكان، هر 15 دقيقه بدن را از روي صندلي بلند كنيد.

وي به اين گروه توصيه مي‌كند: خوب است با توجه به توان و قدرتي كه داريد براي پنج تا 10 ثانيه يا دست‌ها را روي دسته صندلي گذاشته و بدن را از روي صندلي بلند كنيد يا آرنج را روي دسته صندلي فشار داده و يك طرف بدن را بلند كنيد و مدت كوتاهي در اين وضع بمانيد.

آن‌طور كه متخصصان مي‌گويند با مراقبت مناسب و رسيدگي بموقع، مي‌توان از ايجاد چنين زخم‌هايي پيشگيري و در صورت وجود نيز آنها را درمان كرد.

با اين‌كه بسياري از مردم اين چنين فكر مي‌كنند، اما پزشكان مي‌گويند گاهي ام‌اس مشكل خاصي براي بيمار ايجاد نمي‌كند بنابراين بسياري از مبتلايان مي‌توانند به زندگي عادي‌شان ادامه دهند؛ به اين معني كه حتي شايد يكي از همكاران يا دوستان‌ نزديكتان هم ام‌اس داشته باشد و شما هيچ وقت متوجه مشكلش نشويد.

دكتر مهدي وحيد دستجردي، متخصص مغز و اعصاب با اشاره به اين‌كه ام‌اس در گروه بيماري‌هاي خودايمن قرار مي‌گيرد، به جام‌جم توضيح مي‌دهد: در بيماري‌هاي خودايمن، سيستم ايمني بدن به اشتباه به بدن خود فرد حمله مي‌كند كه ام‌اس نيز يكي از اين نوع بيماري‌هاست.

به گفته اين پزشك متخصص، سيستم ايمني بدن در بيماري ام‌اس به بافت چربي درون مغز حمله كرده و نقاط مختلفي را درگير مي‌كند؛ بنابراين علائم بيماري با توجه به ناحيه‌اي كه درگير مي‌شود، متفاوت خواهد بود؛ علائم بينايي، حركتي و حسي از جمله مشكلاتي است كه فرد با آن روبه‌رو خواهد شد.

دكتر وحيد دستجردي مي‌افزايد: ام‌اس بيشتر در سنين جواني و در دوران طلايي زندگي بروز مي‌كند و به همين دليل رسيدگي و درمان آن اهميت ويژه‌اي دارد. علاوه بر اين، احتمال روبه‌رو شدن با اين بيماري نيز براي خانم‌ها كمي بيشتر از آقايان است.

نشانه‌هاي بيماري ام‌اس متنوع و متفاوت است، اما بايد توجه داشته باشيد هيچ يك از اين نشانه‌ها، در ام‌اس موقت و گذرا نيست و حداقل بايد يك روز ادامه داشته باشد.

دكتر وحيد دستجردي ضمن بيان اين‌كه شايع‌ترين حالت درگيري بيماري با علائم حسي نمايان مي‌شود، مي‌گويد: در چنين شرايطي معمولاً فرد در قسمت‌هاي انتهايي هر دو دست و هر دو پا (قسمت‌هايي از بدن كه فرد از دستكش و جوراب استفاده مي‌كند) سوزش و گزگز شديدي را احساس خواهد كرد.

وي تاكيد مي‌كند: سوزش و گزگز مربوط به بيماري ام‌اس بسيار شديد و مداوم است و به همين دليل افرادي كه گاهي چنين حسي دارند، نبايد نگران مبتلاشدن به ام‌اس باشند.

به گفته اين عضو هيات علمي دانشگاه، در حالت ديگري از درگيري‌هاي حسي بيماري ام‌اس، نيمي از بدن فرد يا قسمت پايين‌تر از سينه او در يك طرف بدن بي‌حس مي‌شود.

دكتر وحيد دستجردي در مورد دومين نشانه بيماري ام‌اس چنين مي‌گويد: تاري ديد يكي از علائم شايع اين بيماري است؛ البته در اين مورد هم بايد دقت داشته باشيد كه همه افراد سالم و كساني كه هيچ مشكلي ندارند نيز ممكن است گاهي اين حالت را تجربه كنند، بويژه زماني كه فرد به صورت ناگهاني از حالت خوابيده يا نشسته برمي‌خيزد، اما دردناك شدن يكي از چشم‌ها هنگام حركت به طرفين و از دست دادن بينايي همان چشم پس از گذشت چند ساعت يا چند روز، يكي از نشانه‌هاي بيماري ام‌اس است.

وي با اشاره به مشكلات حركتي بيماران نيز توضيح مي‌دهد: گاهي شخص متوجه كاهش قدرت و توانش مي‌شود؛ به عنوان مثال ممكن است هنگام بالا رفتن از پله حس كند پاهايش ضعيف‌تر از قبل شده است و گاهي نيز يك سمت بدن فرد دچار ضعف شديد مي‌شود.

دكتر وحيد دستجردي درباره مشكلات تعادلي بيماران مي‌گويد: يكي ديگر از علائم بيماري ام‌اس مشكلات تعادلي است؛ در اين حالت شخص كم‌كم حس مي‌كند تعادل ندارد، دائم زمين مي‌خورد يا هنگام راه رفتن بدنش به يك طرف متمايل مي‌شود.

اين پزشك متخصص تاكيد مي‌كند: هيچ يك از علائم ام‌اس گذرا و لحظه‌اي نيست؛ به اين معني كه تاري ديد، عدم تعادل، كاهش قدرت و... حتماً بايد حداقل 24 ساعت ادامه داشته باشد تا بتوان به بروز اين بيماري شك كرد بنابراين افراد نبايد با تجربه كردن لحظه‌اي چنين علائمي، نگران ابتلا به ام‌اس شوند.

دكتر وحيد دستجردي درباره انواع مختلف بيماري ام‌اس توضيح مي‌دهد: بسياري از افرادي كه دچار اين مشكل هستند، هيچ وقت با علامت خاصي روبه‌رو نمي‌شوند؛ به طوري كه حتي تا زمان فوت، اين بيماري بروز نمي‌كند و چه‌بسا افرادي كه به دلايل ديگري مانند تصادف مورد بررسي پزشكي قرار مي‌گيرند و در آن زمان بيماري ام‌اس آنها كه هيچ علامتي نداشته است، تشخيص داده مي‌شود. درصدي از بيماران نيز فقط يك بار دچار علائم بيماري مي‌شوند و اين مساله ديگر هيچ وقت تكرار نمي‌شود.

وي با تاكيد بر اين كه عمده بيماران مبتلا به ام‌اس، هر چند ماه يك بار با علامت جديدي روبه‌رو مي‌شوند، مي‌گويد: اغلب بيماران چنين وضعيتي دارند كه به اين نوع ام‌اس عودكننده ـ بهبوديابنده مي‌گوييم. البته در گروهي از اين بيماران ممكن است بيماري به شكل پيش‌رونده تغيير كند يا اين كه براي تعداد كمي از افراد از ابتدا ممكن است ام‌اس به شكل پيش‌رونده وجود داشته باشد كه در اين حالت بيماري دائم بدتر مي‌شود.

بدون ترديد چگونگي درمان بيماري يكي از مهم‌ترين سوالاتي است كه براي مبتلايان پيش مي‌آيد؛ اين‌كه بيماري به صورت كامل درمان مي‌شود يا نه؟ علائم بهبود آن چيست؟ و...

دكتر وحيد دستجردي ضمن بيان اين كه درمان‌هاي ام‌اس به سه گروه اصلي تقسيم‌بندي مي‌شود، توضيح مي‌دهد: دسته اول درمان‌ها هنگام حملات بيماري صورت مي‌گيرد كه در اين دوران بيمار بايد در بيمارستان بستري شود. دومين دسته، درمان‌هاي پيشگيري است؛ در اين شرايط با توجه به وضعيت بيمار از داروهاي متفاوتي استفاده مي‌كنند كه با كمك آنها تعداد حملات بعدي كمتر مي‌شود.

به گفته اين پزشك متخصص، سومين گروه درمان‌ها، مربوط به علائم بيماري است و بيماران بايد بدانند عوارض بيماري مانند خستگي بيش از حد، تكرر ادرار و سفتي اندام‌ها با دارو تا حد زيادي قابل درمان است.

متاسفانه اغلب افراد تصور مي‌كنند ام‌اس به معناي ناتواني كامل فرد است و تنها تصويري كه از مبتلايان به ام‌اس در ذهن آنها نقش مي‌بندد، فردي است كه روي صندلي چرخدار نشسته و توانايي حركت ندارد. در حالي كه بسياري از بيماران مي‌توانند زندگي عادي خود را بدون هيچ مشكلي ادامه ‌‌دهند.

اين پزشك متخصص در اين زمينه توضيح مي‌دهد: مردم معمولا از بيماري افرادي كه علائم خاصي ندارند، آگاه نيستند و شايد حتي ندانند يكي از همكاران يا دوستانشان به اين بيماري مبتلاست، اما درصد كمي از بيماران كه شرايط بدي دارند، هميشه مورد توجه قرار مي‌گيرند و به همين دليل مردم بيماري ام‌اس را با توجه به آن نشانه‌ها مي‌شناسند.

به گفته وي، مبتلايان به ام‌اس تا جايي كه خيلي خسته نشوند، مي‌توانند هر فعاليتي را كه در توانشان هست، انجام دهند.

اين پزشك متخصص تاكيد مي‌كند: بيماران مبتلا به ام‌اس نيز مي‌توانند مانند ساير افراد ازدواج كنند، باردار شوند و زايمان طبيعي داشته باشند، اما از نظر اخلاقي شخص موظف است بيماري‌اش را به همسرش اطلاع دهد.

به گفته وي براي پيشگيري از بيماري تنها كاري كه مي‌توان انجام داد، اجتناب از مصرف دخانيات است؛ چون عواملي كه باعث بروز بيماري مي‌شود مانند ژنتيك، جنسيت، ناحيه جغرافيايي و ويروس‌هايي كه در سال‌هاي قبل فرد به آنها مبتلا شده است، هيچ كدام قابل كنترل نيست.

به گفته اين پزشك متخصص، اختلالات خلقي مانند افسردگي نيز در اين بيماران شايع است كه بسادگي درمان مي‌شود.

همه ساله آخرين چهارشنبه ماه مي، به عنوان روز جهاني ام‌اس در نظر گرفته مي‌شود تا با استفاده از رسانه‌هاي مختلف مردم جهان بيشتر با اين بيماري آشنا شده و دريابند نه‌تنها ام‌اس پايان زندگي نيست، بلكه مبتلايان به آن مي‌توانند زندگي موفق و شادي را تجربه كنند.

دكتر كروويليه در اين كتاب و در توصيف علائم بيماري ام.اس اين گونه نوشته است: «بيمار دچار ضعف پيشرونده در دست و پاها، اسپاسم عضلاني و وجود اختلال در حس بينايي است.»

دكتر كروويليه اين بيماري را فلج بر اثر تحليل و از بين رفتن رشته‌هاي خاكستري نخاع توصيف كرده است. بيماري‌اي كه اين پزشك فرانسوي در مورد آن توضيح داد ظاهرا همان بيماري سيستم عصبي است كه امروزه ما آن را با نام ام.اس مي‌شناسيم.

گفت‌وگو در زمينه بيماري ام.اس بهانه‌اي شد تا به سراغ دكتر افشين لطيفي صوفي، متخصص مغز و اعصاب برويم تا بگويد چرا برخي از مردم گرفتار اين بيماري مي‌شوند.

بيماري ‌ام.‌اس يا «مولتيپل اسكلروزيس» نوعي بيماري پيشرونده و مزمن با يك علت ناشناخته است كه با درگير كردن سيستم ايمني بدن، سبب تخريب سيستم اعصاب مركزي‌(مغز، نخاع و عصب بينايي) مي‌شود.

ميلين يك لايه پروتئيني موجود در سيستم عصبي بدن است‌ كه روي بسياري از دندريت‌هاي بلند و آكسون‌ها تشكيل مي‌شود و با تخريب آنها، انتقال پيام به اعصاب مركزي با اختلال مواجه خواهد شد‌ اما چه زماني بيماري ام.اس خود را نشان مي‌دهد؟

وقتي گلبول‌هاي سفيد بدن اشتباهي به ميلين‌ها به عنوان عامل بيگانه حمله مي‌كنند، بيماري ام.اس شروع مي‌شود و هر بار كه گلبول‌هاي سفيد به رشته‌هاي اعصاب مربوط به يكي از اندام‌هاي بدن‌ حمله‌ور مي‌شوند، آن اندام دچار مشكل مي‌شود.

اين حمله در بيماران مبتلا‌ به ام.اس خودش را به شكل تاري ديد و مشكل در راه رفتن و ساير علائم نشان مي‌دهد.

با اين‌كه علت اصلي بروز اين بيماري هنوز كشف نشده است، اما دلايل مختلفي براي شروع بيماري ام.اس مي‌توان برشمرد كه هيچ‌ كدام‌شان صددرصد قطعيت پيدا نكرده و در هاله‌اي از ابهام قرار دارند‌ اما فاكتورهايي مانند ژنتيك، كمبود ويتامين D در كودكي، بروز برخي عفونت‌هاي ويروسي يا ميكروبي در دوران خردسالي و برخي عوامل محيطي ديگر مي‌توانند در بروز اين بيماري موثر باشند. از نظر آماري در كمتر از 15 درصد موارد، ام.اس از راه ژنتيك و وراثت به فرد منتقل مي‌شود.

فرضيه ديگري كه در مورد ابتلا فرد به بيماري ام.اس وجود دارد و هنوز به اثبات قطعي نرسيده، كمبود ويتامين D است. ديده شده بيشتر افرادي كه در بزرگسالي و كودكي به بيماري ام.اس مبتلا مي‌شوند، از لحاظ تامين اين ويتامين در مضيقه بوده‌اند.

وجود هواي سرد و به تبع آن بروز عفونت‌هاي ويروسي يكي ديگر از عواملي است كه به نظر مي‌آيد در ابتلاي افراد به اين بيماري نقش داشته باشد.

در بعضي از بيماران ام.اس مجموعه‌اي از آنتي‌بادي بر ضد بعضي عفونت‌هاي ويروسي مشاهده شده و همين مساله اين شك را به‌وجود آورد كه ممكن است يكي از علل بروز بيماري ام.اس ابتلا‌ به همين عفونت‌هاي ويروسي در دوران كودكي باشد.

شيوع بيماري ام.اس در نقاط مختلف جهان يكسان نيست. به طوري كه هرچه رد پاي اين بيماري در قسمت‌هاي شمالي و معتدل و سرد جهان بيشتر ديده مي‌شود، در نقاط گرمسير كمتر به چشم مي‌خورد.

ابتداي مطلب در توضيح علائم و تظاهرات باليني بيماري ام.اس در مبتلايان، در وهله اول به تاري ديد اشاره شد كه در 50 درصد از بيماران و معمولا به صورت يك طرفه به وجود مي‌آيد اما در بعضي افراد ممكن است علائم بيماري به شكل احساس ضعف در اندام‌ها، دست‌ و پاها، تاري ديد، دو‌بيني، اختلال در راه رفتن، نبود تعادلي كه بيشتر از يك هفته تا ده روز طول بكشد، انحراف صورت و بي‌اختياري ادرار خودش را نشان دهد.

در شروع بيماري و در بيشتر افراد ممكن است حمله‌اي‌(علائم بيماري) رخ دهد و خود به خود هم بهبود پيدا كند.

مشكل اينجاست كه بيشتر بيماران در دفعه‌هاي اول و دوم بروز حمله به پزشك مراجعه نمي‌كنند زيرا طي مدت دو هفته علائم بيماري فروكش مي‌كند و فرد بر اين باور است كه به دليل ابتلا‌ به يك بيماري ويروسي، علائم حمله را تجربه كرده است.

در ضمن اگر تاري ديد هم پيدا كنند، پس از دو هفته تا 20 روز خوب مي‌شوند. بنابراين بيمار تنها پس از درگيري با حمله‌هاي متعدد بيماري به پزشك مراجعه مي‌كند و به تدريج و با افزايش حمله‌ها، بهبودي بيمار نسبي شده و مقداري از علائم باقي مي‌مانند كه همين مساله باعث بروز ناتواني در فرد مي‌شود.

در صورتي كه بيمار علائم باليني‌اش را جدي نگيرد و به موقع براي درمان به متخصص مغز و اعصاب مراجعه نكند، ضايعه‌هايي كه از حمله‌هاي مكرر باقي مي‌مانند، سبب ناتواني فرد طي ده تا پانزده سال بعد مي‌شود.

شروع بيماري ام.اس در دوران جواني و ميانسالي بيشتر مشاهده مي‌شود و زنان را بيش از مردان درگير مي‌كند زيرا ابتلا به بيماري‌هاي سيستم ايمني، لوپوس و رماتيسمي در خانم‌ها بيشتر ديده مي‌شود و البته پاي ژنتيك نيز در ميان است، به همين دليل زنان سه برابر بيشتر از مردان درگير اين بيماري مي‌شوند.

بيماري ام.اس معمولا در افراد بين 20 تا 50 ساله خود را نشان مي‌دهد. گرچه حتي در افراد بالاي50 سال و حتي كودكان نيز ديده شده كه به آن ام.اس زودرس گفته مي‌شود.

توصيه مي‌شود مواد غذايي كه بيماران استفاده مي‌كنند، حتما حاوي ويتامين D باشد. لبنيات كم‌چرب، ميوه و سبزيجات تازه، مغزها و دانه‌هاي خوراكي و ماهي از جمله خوراكي‌هايي هستند كه ويتامين D در آنها موجود است.

ورزش كردن از جمله مواردي است كه همه پزشكان انجام آن را به مردم توصيه مي‌كنند. هر‌چند ورزش كردن فوايد بسياري را براي بيماران به همراه دارد، اما هر فردي بسته به نوع بيماري كه دارد، بايد در انتخاب نوع ورزش دقت كند.

ورزش مناسب براي بيماران مبتلا به ام.اس ورزشي است كه مداوم اما كم باشد تا بيمار دچار خستگي نشود اما مهم‌ترين كاري كه اين دسته از افراد مي‌توانند انجام دهند، آب‌درماني با آب خنك است زيرا استفاده از آب گرم باعث تشديد بيماري به صورت موقت مي‌شود.

همان‌طور كه گفته شد بخش اعظمي از بيماران مبتلا به ام.اس را خانم‌ها تشكيل مي‌دهند كه برخي از آنها دوران بارداري را تجربه مي‌كنند. به توصيه متخصصان مغز و اعصاب اگر خانم‌هاي مبتلا به م.اس فرزند دارند، بهتر است به بارداري مجدد فكر نكنند.

خانم مبتلا به ام.اس طي دوران بارداري و شيردهي قادر به تزريق اينترفرون به دليل عوارض جانبي كه در پي دارد، نيست ولي اگر قصد بارداري داشت، منعي ندارد با اين وجود توصيه مي‌شود حتما زير نظر متخصص باردار شود.

هرچند همسايگان جنوبي همواره استفاده بهتري از آن کرده‌اند، اما هنوز هم فرصت براي ما باقي است .‌اطلاعات و آمار ثبت شده از ميزان گردشگر ورودي به خليج‌فارس ـ چه حاشيه جنوبي، چه شمالي- بيانگر علاقه گردشگران به اين منطقه و البته ارزش اقتصادي صنعت گردشگري براي اين آبراه نيلگون است.

جاذبه‌هاي طبيعي، مراکز بزرگ خريد، تفريحات دريايي و... دست به دست هم داده‌اند تا آب‌هاي نيلگون اين خليج هر ساله پذيراي ميليون‌ها گردشگر باشد در صورتي که امروزه حتي شاهد لنگر انداختن کشتي‌هاي غول‌پيکر تفريحي در اين آبراهه هم هستيم.

يکي از جزايري که در اين مجال قصد بررسي توانايي ويژه آن را داريم جزيره زيباي قشم است، اگرچه تاکنون بسياري از ما به اين جزيره سفر کرده‌ايم و قشم را به دلفين‌ها و جنگل حرايش مي‌شناسيم يا اين‌که نشاني تمام مراکز خريدش را به خاطر داريم، اما دريغ از اين‌که ديگر توانمندي‌هاي گردشگري قشم را ديده يا از آنها مطلع باشيم، در صورتي که به‌عنوان مثال حتي آسمان شب اين جزيره مي‌تواند سالانه هزاران نفر گردشگر را به خود جلب کند و باعث رشد و رونق دوچندان گردشگري قشم شود.

سوال اينجاست که چرا اين توانمندي‌ها هنوز به طور کامل به ايران و جامعه بين‌المللي معرفي نشده در صورتي که برخي از کشورها که شرايط مشابهي با اين جزيره دارند، تقريبا حدود 20 سال است که از اين آسمان درآمد کسب مي‌کنند؟

اگرچه قشم از نظر گردشگري دريايي يا مراکز خريد بسيار غني است و طبيعت آن به‌عنوان يکي از جاذبه‌هاي اصلي گردشگري ثبت شده است، اما مي‌تواند پذيراي گروهي خاص از گردشگراني باشد که از آنها به‌عنوان گردشگران نجومي ياد مي‌شود و البته علاقه‌مندان ستارگان و اجرام آسماني را به سمت زيبايي‌هاي منحصر‌به‌فردش با آسمان صاف و پرستاره‌اش بکشاند.‌

اين دقيقا نسخه‌اي است که يونان براي تکميل و رونق صنعت گردشگري عمومي خود در کشورش پيچيده و توانسته تحولي شگرف را در گردشگري‌اش که همه آن را به سواحل و جاذبه‌هاي باستاني‌اش مي‌شناختند، ايجاد و جاذبه‌اي کاملا استثنايي را در کنار جاذبه‌هاي عمومي خود به صنعت توريسم بين‌المللي معرفي نمايد.

يونان کشوري ساحلي است و معمولا سواحل آن و جزاير اطرافش مقصد بسياري از گردشگران خارجي و داخلي است، تفريحات آبي و دريايي در کنار اقامتگاه‌هاي بسيار مجلل هر ساله بسياري از طبيعت‌دوستان را راهي اين کشور مي‌کند، اما از حدود 18 سال پيش به ارزش واقعي آسمان شب اين مناطق نيز پي برده و با سرمايه‌گذاري‌هاي دقيق و هدفمندي دست به ايجاد شاخه‌اي نوين در صنعت گردشگري‌اش زده و گردشگري نجومي را در اين مناطق معرفي کرد و پرواضح است که توانسته گروه کثيري را هم تحت گروه‌هاي نجومي و متخصصان فضايي هر ساله وادار به سفر به اين منطقه کند و درصد قابل توجهي از درآمد و فرصت شغلي را به صنعت گردشگري يونان هديه کند.

درباره گردشگري نجومي بايد به اين نکته ظريف هم توجه کرد که گردشگران نجومي اگرچه تخصصي سفر مي‌کنند، ولي به جنبه‌هاي عمومي گردشگري يعني بازديد از اماکن تاريخي، محل‌هاي اقامتي و رستوران‌ها هم وابسته هستند، بنابراين حضور آنها در واقع معامله‌اي برد ـ برد است براي صنعت گردشگري هر منطقه‌اي که توان سرمايه‌گذاري روي اين شاخه درآمدزاي گردشگري را داشته باشد.

به عقيده بسياري از کارشناسان گردشگري، گردشگري نجومي باعث گردهمايي تعدادي از گردشگران متخصص يا علاقه‌مند به نجوم در منطقه‌اي خاص از جهان خواهد شد که اين گروه علاوه بر نياز‌هاي تخصصي خود از قبيل رصدخانه يا ابزار عکاسي مناسب اين نوع گردشگري و وسايل حمل و نقل که باعث رشد و رونق زيرساخت‌هاي تخصصي گردشگري در منطقه مي‌شود، به امکانات عمومي هم نياز دارند.

به عقيده برخي کارشناسان گردشگري نجومي، جزاير ايران در خليج فارس دقيقا همان امکانات يونان را در اختيار دارد که مي‌توان از آنها به‌عنوان پايگاه اصلي گردشگري نجومي در کشور و حتي منطقه استفاده کرد.

در صورتي که هنوز اين نوع گردشگري که درآمد هنگفتي هم به همراه خواهد داشت در حد چند آگهي تبليغاتي و خبر کوتاه در جرايد باقي مانده و هيچ فعاليت عمده‌اي براي معرفي آن به صنعت گردشگري بين‌المللي نشده است.

به هر حال با برگزاري تورهاي گردشگري نجومي بر فراز دره تنديس قشم مي‌توان فرصتي استثنايي براي معرفي اين نوع گردشگري در قشم پديد آورد و در کنار آن باعث معرفي دقيق فرهنگ و آداب و رسوم مردم بومي منطقه شد و به جاي ثبت خاطره قايقراني در جنگل حرا يا تماشاي دلفين‌ها يا آبتني در سواحل زيباي قشم خاطره عکاسي نجومي را هم به ذهن مسافران قشم افزود.‌

به گفته بسياري از کارشناسان گردشگري داخلي در فصل زمستان که تقريبا تورهاي طبيعت‌گردي از تکاپوي خود افتاده‌اند، آب و هواي مطبوع قشم و راه‌هاي ارتباطي آسان آن به دره تنديس مي‌تواند به‌عنوان بهترين گزينه برگزاري تورهاي نجومي در اين فصل باشد و علاوه بر رونق اقتصاد گردشگري منطقه باعث حفظ محيط زيست اين دره نيز بشود، چون تمام گردشگراني که در قالب اين‌گونه تورها وارد قشم مي‌شوند جزو گروه‌هاي طبيعت دوست هستند و به بالاترين سطح نسبت به حفظ محيط‌زيست حساس هستند.

سردشت يكي از شهرهاي جنوب آذربايجان غربي است كه در كنار مرز عراق قرار دارد. مردم سردشت به زبان كردي سوراني صحبت مي‌كنند. براي رفتن به سردشت مي‌توان از مسيرهاي مهاباد، پيرانشهر و بانه استفاده كرد.

سردشت به لحاظ كوهستاني بودن و داشتن آب و هواي معتدل، شهري خوش آب و هوا و سرسبز همچون شهرهاي شمالي ايران داراي جاذبه‌هاي طبيعي بسياري است.

جنگل‌ها و دشت‌هاي سرسبز، چشمه‌هاي پرآب و كاني‌هاي معدني با خاصيت درماني و باغات و درختان ميوه ازجمله باغات انگور سياه منطقه آلان، از شهرت بسياري برخوردار است.

مسافران و گردشگران بسياري براي ديدن تابلوهاي زيباي آفريدگار با بوم طبيعت وارد شهر سردشت شده و با چمداني پر از سوغات‌هاي اين شهر ازجمله عسل طبيعي كوهستان‌هاي سرسبز، كتيرا و انگور سياه آلان، با كوله باري از خاطره زيبا و با انگيزه ديدار دوباره شهر را وداع مي‌گويند.

بازارچه‌هاي مرزي از ديگر جاذبه‌هايي است كه سبب مي‌شود مسافران زيادي از گوشه و كنار ايران به سردشت سفر كنند.

بازارهاي سردشت به دليل هم‌مرز بودن با عراق مركز عرضه كالاها و لوازم خانگي با قيمت مناسب است كه اين خود به عنوان يكي ديگر از جاذبه‌هاي اين شهر محسوب مي‌شود.

براي آشنايي بيشتر و برنامه‌ريزي مناسب گردشگران به معرفي كوتاهي از مراكز ديدني و جاذبه‌هاي طبيعي و تاريخي سردشت مي‌پردازيم:

آبشار شلماش: ديدن يك آبشار و فرود آمدن آب از ارتفاع براي هر كسي جذابيت دارد چراكه ديدن منظره آبشار و شنيدن صداي آب و ايستادن در مسير ذرات آبي كه صورت را نوازش مي‌دهد منظره‌اي از ياد نرفتني به يادگار مي‌گذارد. آبشار شلماش يكي از آبشارهاي زيبايي است كه در چند كيلومتري شهرستان سردشت قرار گرفته است. ديدن مناظر فوق‌العاده زيباي دره‌ها و كوهستان‌هاي پوشيده از درختان سرسبز در مسير حركت، زيبايي اين سفر را دوچندان مي‌كند. اين آبشار در مسير رودخانه شلماش قرار دارد و از سه آبشار پشت سر هم تشكيل شده است. پله‌هاي تعبيه شده در كنار آبشار، سرويس‌هاي بهداشتي و نيز احداث جايگاه‌هايي براي رفاه مسافران ازجمله امكاناتي است كه سبب شده گردشگران بتوانند براحتي براي ساعت‌هاي طولاني در اين محل اقامت كرده و احيانا با استفاده از چادر، شبي را در اين محل به صبح برسانند.

چشمه معدني گراو: يكي ديگر از تابلوهاي فوق‌العاده زيباي طبيعت سردشت، چشمه جوشان گراو يا
كاني‌گراوان است كه در فاصله 13 كيلومتري سردشت به طرف مهاباد بعد از شهر ربط و كنار روستاي كاني‌گويز واقع است. اين چشمه در ارتفاع‌1200‌متري از سطح دريا قرار گرفته است. واقع شدن چشمه در ميان دره‌اي سرسبز با پوشش گياهي زياد و درختان پراكنده بلوط بر زيبايي اين مناظر مي‌افزايد. آب چشمه بر بالاي توده‌اي مخروطي از رسوبات آهكي و معدني مي‌جوشد و پس از جاري شدن، موادي رسوبي از خود برجاي مي‌گذارد. هر روز بر انبوه اين مواد افزوده شده كه پس از هزاران سال بصورت توده‌اي مخروطي به ارتفاع حدود 20 متر درآمده است. آب چشمه شور و گازدار است و داراي خواص درماني و براي امراض پوستي مفيد است.

كوهستان باژار: اين كوهستان در 11 كيلومتري جنوب غربي شهرستان سردشت و نزديك روستاي قلعه رش است. آب و هواي خنك اين كوهستان در فصول بهار و تابستان، طبيعت زيبا و سرسبز پوشيده از جنگل و وجود گياهان و سبزيجات كوهي باعث جذب گردشگران زيادي شده است. گردشگران با آمدن به اين كوهستان خوش آب و هوا اوقاتي را دور از شلوغي و آلودگي شهر به سر برده و در‌نهايت به عنوان رهاورد سفر خويش علاوه بر ديدن مناظر بكر و آب و هواي خوش، مي‌توانند عسل طبيعي و ناب كوهستان، كتيرا و انگور سياه را از اهالي روستاي قلعه رش تهيه كنند.

رودخانه زاب: رودخانه زاب از كوه‌هاي كردستان سرچشمه گرفته و وارد خاك عراق مي‌شود. اين رودخانه در مسير خود از بين دره‌ها و كوه‌هاي سرسبز عبور مي‌كند. يكي از شعبات آن، رودخانه رزگه است كه در مسير خود آبشاري بسيار زيبا را خلق مي‌كند. آبشار رزگه همچون آبشار شلماش مكاني بسيار ديدني است. روي رودخانه زاب چند پل وجود دارد ازجمله پل قلاتاسيان و پل فلزي كه داراي قدمت تاريخي هستند.

دره گرژال يكي ديگر از جاذبه‌هاي گردشگري شهرستان سردشت است كه در مسير رودخانه زاب قرار دارد.

اين دره پوشيده از درختان بلوط و گياهان كوهستاني است و از آب و هواي بسيار معتدل در طول فصول بهار و تابستان برخوردار است.

علاوه بر جاذبه‌هاي طبيعي، سردشت داراي چند اثر و جاذبه‌هاي تاريخي و باستاني است.

حمام قديمي يا حمام كهنه سردشت در مركز شهر كه توسط سردار عزيزخان مكري در عصر قاجاريه ساخته شده است از ديدني‌هاي تاريخي سردشت به شمار مي‌رود.

شهر ربط در فاصله 15 كيلومتري شهرستان سردشت داراي چند اثر تاريخي از جمله قلعه و تپه با قدمت هزاره اول پيش از ميلاد مربوط به دوره حكومت ماناها و مادهاست.

ديدار سردشت فرصت مناسبي است تا بخش‌هاي ديده نشده از ايران را به تجربيات سفر خود اضافه كرده و تصاوير زيبايي از طبيعت ايران را به آلبوم خاطرات خود اضافه كنيم.

در سفر به سردشت دوربين خود را فراموش نكنيد زيرا هر قسمت از طبيعت اين سرزمين خود يك شاهكار بي‌نظير است

گروهي از محققان بين المللي وابسته به ناسا و آژانس فضايي اروپا، اطلاعاتي گردآوري شده از چند ماهواره و هواپيما را تركيب كرده‌اند تا جامع‌ترين و دقيق‌ترين ارزيابي انجام شده تا به حال در مورد از بين رفتن توده‌هاي يخي در گرينلند (منطقه‌اي مستقل در كشور دانمارك) و قطب جنوب و همچنين تاثير آن را در افزايش سطح آب دريا ‌تهيه كنند.

در يكي از تحقيقات مهم كه بتازگي در مجله Science منتشر شده است، 47 نفر محقق از 26 آزمايشگاه جهان طي گزارشي عنوان كرده‌اند ‌ مجموع ميزان ذوب شدن توده‌هاي يخي موجود در گرينلند و قطب جنوب طي 20 سال گذشته دائما روند‌ افزايشي داشته است.

در مجموع اين توده‌هاي يخي سه برابر بيشتر از ميزان يخ ذوب شده در هر سال در حال از بين رفتن هستند. اين ميزان ذوب‌شدگي برابر با افزايش ارتفاع آب دريا به مقدار 0.95 ميلي‌متر است،در حالي كه در دهه 90 ميلادي اين ميزان به مقدار 0.27 ميلي‌متر در سال بوده است.

در حدود دو سوم ذوب شدگي مربوط به گرينلند و باقي براي قطب جنوب است.

تخمين‌هاي جديد كه به دليل استفاده بيشتر از اطلاعات ماهواره‌اي دو برابر گزارش‌هاي سابق دقيق‌تر و موثق‌تر هستند اين امر را كه هم قطب جنوب و هم سرزمين گرينلند در حال آب رفتن و كوچك شدن هستند تائيد مي‌كنند.

از سال 1992 ميلادي تاكنون ذوب‌شدن يخ‌هاي مناطق مذكور به افزايش 11.1 ميلي‌متري ارتفاع آب درياها در سطح جهان انجاميده است.

اين رقم يك پنجم ميزان كل افزايش سطح آب در تحقيقات صورت گرفته طي 20 سال گذشته را تشكيل مي‌دهد.

باقيمانده هم توسط افزايش حرارتي آب‌هاي اقيانوس، ذوب‌شدن يخچال‌هاي طبيعي و توده‌هاي يخي كوچك قطبي و آب‌هاي زيرزميني معدني تشكيل مي‌شود.

تحقيقات مذكور توسط همكاري‌اي بين المللي با نام IMBIE انجام گرفته بود كه نتايج جمع‌آوري شده از يك ماهواره تحقيقاتي را براي اندازه‌گيري منسجم از تغييرات توده‌هاي يخي قطبي، تركيب كرده بودند.

محققان تفاوت‌ها در ميان بسياري از تحقيقات گذشته در مورد توده‌هاي يخي را با منطبق كردن دقيق دوره‌هاي رصد و مناطق مورد مطالعه مرتب كردند.

آنها همچنين نتايج اندازه‌گيري‌هايي كه توسط سنسورهاي ماهواره‌هاي مختلف از قبيل ماموريت‌هاي راداري ESA، ماهواره ICESat ناسا و مركز فضايي مشترك بين آلمان و ناسا موسوم به GRACE جمع‌آوري شده بود كنار هم قرار دادند.

تام واگنر (Tom Wagner)، مدير برنامه يخ پوسته ناسا در واشنگتن گفت: «آنچه در مورد اين تلاش‌ها منحصر به فرد بوده اين است كه اين اقدامات، دانشمندان كليدي و تمامي روش‌هاي متفاوت براي تخمين نابودي يخ‌ها را گرد هم آورده است.»

همچنين وي اظهار كرده، كاري كه اين گروه از دانشمندان انجام داده‌اند، از قبيل تحقيقات دشوار براي تخمين‌هايي بسيار دقيق از ذوب‌يخ كه شامل مناطقي از گرينلند تا قطب جنوب است، اقدامي بزرگ بوده كه تا به حال نظير نداشته است.

نتايج اين تحقيقات به اين دليل گرانبها خواهد بود كه منبعي براي تكميل گزارش ارزيابي پنجم را براي هيات بين دولتي تغييرات آب و هوايي تا سال آينده تكميل مي‌كند.

آندرو شِفرد، استاد دانشگاه ليدز بريتانيا به همراه اِريك آيوينز، از آزمايشگاه پيشران جت ناسا در پاسادنا ايالت كاليفرنيا، اين تحقيقات را رهبري كردند.

شفرد عنوان كرده ‌موفقيت اين برنامه به دليل همكاري جامعه دانشمندان بين‌المللي و دقت سنسورهاي ماهواره‌هاي مختلف از چند آژانس فضايي بوده است.

همچنين شفرد خاطر نشان كرده است كه‌ بدون اين تلاش‌ها نه تنها نمي‌توانستيم با اطمينان به مردم بگوييم كه توده‌هاي يخي زمين چگونه تغيير كرده‌اند، بلكه نمي‌توانستيم ابهامي كه چند سال در اين مورد موجود بوده است، خاتمه دهيم.‌

اين تحقيقات دگرگوني‌هايي رادر سرعت روند تغيير توده‌هاي يخي در قطب جنوب و گرينلند كشف كرده است.

آيوينز گفت: اين طور به نظر مي‌رسد كه هر دو توده‌هاي يخي، به نسبت 20 سال پيش در حال از دست دادن يخ بيشتري هستند. اما سرعت ذوب يخ گرينلند، با افزايش پنج برابري در مقايسه با اواسط دهه 90 غيرعادي است. از سويي ديگر مجموع يخ از دست رفته در قطب جنوب تقريبا ثابت بوده و يافته‌ها نشان مي‌دهد كه طي دهه گذشته ميلادي ميزان نابودي يخ در قطب جنوب به ميزان 50 درصد افزايش داشته است.

terradaily - مترجم : رامين فتوّت

يونانيان كه با 1000 كشتي به تروا حمله كرده بودند ده سال پشت دروازه‌هاي تروا زمينگير شدند. سرانجام اين اوليس بود كه چاره كار را شناخت. به پيشنهاد او اسبي عظيم و چوبي و ميان تهي ساخته شد. گروهي از بهترين جنگاوران در دل آن پنهان شدند و كشتي‌هاي يونان به ظاهر خسته از نبردي بي‌حاصل بادبان برافراشتند و ساحل را ترك كردند. تروايي‌ها شادمان از پيروزي حاصل از مقاومت ده ساله و بي‌توجه به اندرزهاي پيشگويان، اسب را هديه يوناني‌ها و دليلي بر شكست آنها دانستند و آن را به ميدان شهر بردند. آنها پس از ده سال جنگ، محاصره، بدبختي و وحشت تا نيمه‌هاي شب به پايكوبي و جشن پيروزي پرداختند. نيمه‌شب كه تروايي‌ها براي اولين بار پس از ده سال آسوده در خواب بودند، سربازان يوناني از دل اسب بيرون آمدند و دروازه‌هاي مستحكم تروا را گشودند. سربازان به ظاهر سفر كرده يوناني از كمينگاه خود به درون شهر حمله كردند و تروا سقوط كرد. شهري كه ده سال دروازه‌هاي خود را بر حملات فيزيكي دشمنانش بسته نگه داشته بود اسير نيرنگ و حيله‌اي شد و سقوطش را به چشم ديد.

داستان تروا و اسب معروف او مربوط به دوراني است كه تاريخ و اسطوره در هم آميخته‌اند؛ ردپاي حقيقت در سايه‌هاي افسانه پنهان شده است. هزاران سال بايد از آن نبرد مي‌گذشت تا انسان مدرن كه افتخارش كشتن اسطوره‌هاي باستاني بود شاهد سقوط دوباره باورهاي مدرنش به دست اسب‌هاي تروا باشد. امروز اسب‌هاي تروا بازيگران اصلي نبردهاي مدرني را شكل داده‌اند كه جايگزين نبردهاي سنتي شده‌اند.

اسب تروا يا تروجان هورس، در زبان امروزه ما بيشتر از آن‌كه اشاره به آن داستان افسانه‌اي داشته باشد واقعيتي عيني را هدف قرار داده است. در دوراني كه روز به روز زندگي و همه ساختار‌هاي نظامي، سياسي، فرهنگي، تجاري و اقتصادي بر داده‌هاي ديجيتال و شبكه‌هاي كامپيوتري استوار است، نرم‌افزارهاي مخربي وجود دارند كه بدون دعوت شما و معمولا پنهان در دل برنامه‌اي خوش ساخت و جذاب (همانند همان اسب معروف) وارد حريم ديجيتال شما مي‌شود و هنگامي كه انتظار نداريد از دل آن بيرون مي‌آيد و زمام اين شهر الكترونيك را به دست مي‌گيرد.

بطور خاص‌تر اسب‌هاي تروا در حقيقت‌ گونه‌اي از بد‌افزارها هستند. اينها كدهاي كامپيوتري بوده كه هكر‌ها براي نفوذ به سيستم‌هاي كامپيوتري طراحي مي‌كنند. معمولا اين برنامه‌ها در قالب ايميل‌هاي تبليغاتي، صفحات خاصي از وب يا نرم‌افزارهاي مختلف پنهان مي‌شوند. زماني كه شما آن برنامه را اجرا مي‌كنيد اين كد فعال شده و در سيستم شما خانه مي‌كند و بنا بر نوع طراحي، فعاليت خود را آغاز مي‌كند. بسياري از اسب‌هاي تروا براي دزديدن كلمات عبور كاربران، از كار انداختن رايانه هدف، فراخواني برنامه‌اي خاص در زمان مشخص، ارسال هرزنامه از رايانه شما به ديگران، جمع‌آوري داده‌هاي ذخيره‌شده در كامپيوتر، تهيه تصويري از صفحات كاربري كاربران و ثبت داده‌هاي آنها و ارسال به هكرها، طراحي مي‌شوند. در مقابل اين گروه‌هاي طراح، شركت‌هاي امنيت رايانه‌اي نظير طراحان ضد ويروس‌ها بطور منظم اين نرم‌افزارهاي جديد را زير نظر مي‌گيرند تا برنامه مقابله با آنها را نيز طراحي كرده و در اختيار مشتريان قرار دهند. تا مدت‌ها اين تروجان‌ها و ويروس‌ها (ويروس‌ها البته ساختار فني متفاوتي از اسب‌هاي تروا دارند) براي سرقت اطلاعات شخصي و در نهايت در نبرد ميان شركت‌هاي تجاري براي جاسوسي صنعتي يا از كار انداختن امكانات رقيب به كار گرفته مي‌شد، اما با افزايش وابستگي ما به دنياي شبكه نقش اين بدافزارها و بازه اقدام آنها نيز توسعه پيدا كرد. امروز همه ما از سيستم‌هاي آنلاين بانكي استفاده مي‌كنيم و احتمالا هر كدام از ما ده‌ها نام كاربري و رمز عبور داريم. بيشتر اين موارد نه تنها روي كامپيوترهاي شخصي، كه روي تبلت‌ها و گوشي‌هاي هوشمند ذخيره شده است. رشد شبكه‌هاي اجتماعي از سوي ديگر باعث شده است حضور آنلاين و ديجيتال ما به اندازه حضور فيزيكي ما در دنياي واقعي پررنگ شود. به اين ترتيب، هك‌كردن يك گوشي تلفن هوشمند عملا مي‌تواند تمام جزئيات و روش زندگي يك نفر را در اختيار هكر قرار دهد. از دوستان و آشنايان و رمزهاي يك نفر گرفته تا غذاي مورد علاقه و حتي احساساتي كه او در محيط‌هايي مانند توئيتر، فيس‌بوك يا گوگل پلاس با ديگران به اشتراك مي‌گذارد.

امروزه دولت‌هاي جهان و سازمان‌هاي بين‌المللي يا الكترونيك شده‌اند يا به سمت الكترونيك شدن پيش مي‌روند. ديگر كسي نامه‌نگاري سنتي را به صرفه نمي‌داند و ترجيح مي‌دهد از پست الكترونيك استفاده كند. ما از طريق نرم‌افزارها و اپليكيشن‌هاي نصب شده روي سيستم‌هاي خود، كنفرانس‌هاي تصويري برگزار مي‌كنيم و سياستمداران نيز از اين قانون مستثني نيستند. زيرساخت‌هاي مهم كشورها نيز به ناچار به شبكه‌هاي آنلاين متصلند يا توسط سيستم‌هاي رايانه‌اي كنترل مي‌شوند. همين موضوع باعث شده است تا مفهوم نبردهاي مهم به طور چشمگيري تغيير كند. امروزه شبكه‌اي بزرگ از كامپيوترها در يك كشور، صنعت، تجارت و سياست آن كشور را كنترل مي‌كنند؛ شبكه‌اي كه اگر از آن خوب مراقبت نشود، مي‌تواند بسادگي مورد حمله سايبري قرار گيرد.

اگر داستان‌هاي علمي تخيلي را دنبال كنيد آنها از زماني صحبت مي‌كردند كه نبردها ديگر از عرصه ميدان‌هاي جنگ جمع مي‌شوند و قدم به دنياي ديجيتال مي‌گذارند. اگر قرار است دو كشور در مقابل هم صف‌آرايي كنند، با توجه به اين‌كه عمده تاسيسات زيرساختي آنها مبتني بر بسترهاي ديجيتال است، اين امكان وجود دارد كه به جاي حمله نظامي به اهداف مهم، آنها را مورد حمله سايبري قرار داد. امروز اين دوران آغاز شده است و جالب اين‌كه كشور ما در ميانه اين نبرد قرار دارد.

دو نمونه از مهم‌ترين ويروس‌هاي مخرب كه احتمالا با حمايت‌هاي دولتي طراحي شده و اهداف كلان و زيرساخت‌هاي يك كشور ديگر را هدف گرفته‌اند و عملا پرچمدار جنگ سايبري قرن 21 بودند هدفشان را در ايران جستجو مي‌كردند.

ويروس مخرب استاكس‌نت، نمونه اول اين موارد بود. پيش از اين ويروس‌ها براي شناسايي و جاسوسي و حتي خرابكاري در سيستم‌هاي صنعتي به كار گرفته شده بودند، اما اين ويروس بسيار پيچيده كه سال 2010 شناسايي شد، اولين موردي بود كه بنابر نظر كارشناسان و متخصصان و محافل رسانه‌اي از سوي يك كشور و با هدف حمله به تاسيسات زيرساختي كشور ديگري ساخته شده بود. بعدها معلوم شد يكي از اهداف اصلي اين ويروس سامانه‌هاي كنترل نيروگاه اتمي بوشهر بوده است.

شناسايي اين ويروس و آشكار شدن عملكردش باعث شد بسياري آن را نقطه شروع علني جنگ‌هاي سايبري در نظر بگيرند.

اين ويروس اين توانايي را داشت كه در سيستم‌هاي هدف نفوذ كرده و بطور هوشمند و در حالي كه خود را در زير لايه‌هاي مختلف پنهان مي‌كند كنترل بخش‌هاي حياتي را در نظر بگيرد. اين ويروس مي‌توانست داده‌هاي واقعي سيستم را پنهان كرده و به جاي آن داده‌هاي اشتباهي را به سيستم‌هاي كنترل ارسال كند، امري كه در برخي موارد مي‌تواند به از بين رفتن يك تاسيسات عظيم منجر شود. يك سيستم بسيار ساده را تصور كنيد كه شامل يك ظرف فشار (مانند يك ديگ زودپز) يك فشار سنج و يك سيستم قطع‌كننده منبع انرژي است. در اين مثال فرض كنيد فشارسنج درون محفظه فشار قرار دارد و هرگاه فشار از حد ايمني بالاتر رفت سيستم كنترل منبع گرما دهنده زير اين منبع (مثلا اجاق گاز) را خاموش مي‌كند. اگر واسطه‌اي در اين بين قرار بگيرد و به جاي دماي واقعي ديگ عدد اشتباه و بسيار پايين‌تري را به سيستم كنترل ارسال كند، واحد قطع‌كننده عملا متوجه گذشتن دما و فشار از آستانه خطر نمي‌شود و اجاق را خاموش نمي‌كند. افزايش فشار ممكن است به انفجار ديگ شما منجر شود. اين مثال را در مقياس صنعتي بزرگ كنيد تا متوجه شويد چنين كرم رايانه‌اي مخربي تا چه حد مي‌تواند خطرناك باشد. در واقع چنين ويروس‌هايي مي‌توانند كار بمباران يكي از زيرساخت‌ها را انجام دهند. اگرچه استاكس‌نت به سرعت شناسايي و جلوي عمليات مخربش گرفته شد، اما اين ويروس نشان مي‌داد عصر جديد آغاز شده است. جنگ‌ها ديگر بدون سر و صدا و بدون اعلام قبلي و در جايي كه انتظارش را نداريم آغاز مي‌شوند.

نمونه دوم حتي از نمونه اول سهمناك‌تر بود؛ ويروسي كه به نام شعله معروف شده است. خبر كشف اين ويروس بيست و هشتم مي‌2012 همزمان از سوي مركز واكنش اضطراري مسائل كامپيوتري ايران، آزمايشگاه موسسه مبارزه با تهديدات كامپيوتري كاسپراسكاي و آزمايشگاه CrySys وابسته به دانشگاه بوداپست اعلام شد.

اين تهديد رايانه‌اي نيز در واقع يك اسب ترواي ويژه بود. بررسي‌ها نشان داد كه ورودي اين اسب تروا مي‌تواند درگاه يو اس بي يا روش‌هاي ديگر ورودي باشد. اين نرم‌افزار پس از ورود به سيستم و پنهان شدن در آن مي‌تواند عمليات جاسوسي خود را آغاز كند. نخستين بار پس از هشدارهاي وزارت نفت ايران اين ويروس ردگيري و شناسايي شد.

اين ويروس اين قابليت را داشت كه از صفحات فعال كامپيوتر عكسبرداري كند، رمز‌هاي كدگذاري شده را سرقت كرده، ميكروفن‌هاي كامپيوتر را به صورت خودكار روشن و اقدام به شنود كند و حتي از طريق كامپيوتري كه در آن منزل كرده است ابزارهايي كه به فناوري ارتباطي بلوتوث مجهز بوده و در بازه دستگاه آلوده قرار دارد نيز فعال و اطلاعات آنها را سرقت كند. بررسي‌ها نشان داد كه به احتمال زياد اين ويروس نيز از طريق سازندگان استاكس‌نت طراحي و ساخته شده است.

اگرچه اين بار نيز مظنون اصلي به نوشته روزنامه‌هاي آمريكايي دولت اين كشور بود، اما خطرات بالقوه اين ويروس كه احتمالا از سال 2010 و همزمان با استاكس‌نت در شبكه‌هاي مختلف نفوذ كرده است به قدري بود كه رئيس‌جمهور آمريكا به سازمان‌هاي دولتي اين كشور توصيه كرد براي مقابله با اين ويروس آماده باشند. البته باراك اوباما تنها كسي نبود كه در اين باره هشدار مي‌داد.

براي اولين بار در تاريخ، سازمان ملل متحد در باره خطرات بالقوه اين ويروس به كشورهاي عضو هشدار داد و با اشاره به خطرات بالقوه‌اي كه اين ويروس مي‌تواند در پي داشته باشد از آنها خواست اين موضوع را در اولويت قرار داده و به بررسي ايمني سيستم‌هاي خود بپردازند.

به اين ترتيب نبرد رسمي و علني سايبري مدتي است آغاز شده است، اما در اين بين تنها دولت‌ها و تاسيسات زيرساختي نيستند كه در خطر قرار دارد. اگر هشدارها و احتياط‌هاي لازم به عمل نيايد ممكن است گوشي تلفن شما، رمز‌هاي بانكي، مكالمات يا پيام‌هاي شما نيز از سوي افراد سودجو مورد سوءاستفاده قرار گيرد. به اين ترتيب اسب افسانه‌اي تروا اين روزها بيش از هر زماني در تاخت و تاز اطراف ماست.

در اين شرايط شايد بسياري فكر كنند فناوري جامعه را ناامن‌تر كرده و خطرات اطراف ما را افزايش داده است، اما واقعيت اين است كه اين ساده‌دلانه‌ترين برداشت از وضع موجود است. فناوري و پيشرفت آن موضوع واقعي و ضروري است و مواجهه با خطرات رشد فناوري به معني غلط بودن استفاده از آنها و ضرورت بازگشت به دوران غارنشيني نيست. واقعيت اين است كه انقلاب فناوري ديجيتال زندگي ما را به مرحله نويني وارد كرده است و ما سطح و سبكي از زندگي را تجربه مي‌كنيم كه پيش از اين وجود نداشته است. ورود الزامي ما به اين سطح جديد به قدري سريع رخ داده كه بسياري از ما هنوز اگرچه كاربران اين سيستم‌ها هستيم، اما تفكرمان را متناسب با آن اصلاح نكرده‌ايم. متاسفانه و بويژه در سال‌هاي اخير موجي از فناوري هراسي يا تكنوفوبيا در بين جوامع مختلف و از جمله كشور ما تبليغ مي‌شود. چنين كاري نه چرخ‌هاي زمان را به عقب بازمي‌گرداند و نه نياز‌هاي ما به فناوري روز را كاهش مي‌دهد. تنها راه مقابله با چنين تهديدهايي ـ حداقل در سطح عمومي و فردي ـ آشنا كردن مردم با فناوري و پرهيز از ترساندن آنها از دنياي مدرن است. در سطح كلان نيز همان‌گونه كه هر دوره‌اي با پيشرفت ابزارهاي مبارزه و جاسوسي، طرح‌ها و سيستم‌هاي پدافندي مناسب آن طراحي شده است اين بار نيز همين روند در دستور كار همه كشورها قرار دارد.

اگرچه اسب‌هاي تروا اين روزها از كامپيوترهاي به ظاهر خاموش در محرمانه‌ترين جلسات، تا دل صنايع يا حتي جيب لباس شما ممكن است جولان بدهند، اما نبايد فراموش كرد آنچه باعث سقوط شهر تروا پس از مقاومتي ده ساله شد، اسب تروا نبود، بلكه شهروندان تروايي بودند كه اسب را هديه‌اي فرض كردند و درهاي دژ مستحكم خود را در برابر آن باز كردند و آن را به ميانه شهر آوردند. سپس بناي سرخوشي و بي‌خيالي و عشرت در پيش گرفتند و در كنار تهديد پنهان آسوده سر به بالين نهادند. راه‌حل سقوط تروا خراب كردن شهر تروا نبود، تنها لازم بود بيشتر مواظب هديه مشكوك دشمنانشان ‌باشند.

بهزادي‌فر توضيح مي‌دهد زمان شركت در دوره‌هاي آمادگي پيش از ازدواج و مطالعه آزاد در اين زمينه، فقط مربوط به وقتي نيست كه شريك احتمالي زندگي‌تان را يافته‌ايد، اگر هنوز هم فرد مناسب را پيدا نكرده‌ايد به اين اطلاعات نياز خواهيد داشت.

محور اصلي گپ و گفت من با او درباره همين دوره‌ها و لزوم برگزاري آنها براي همه جوان‌هاست. بهزادي‌فر بر اين باور است كه مهم‌ترين علت طلاق در كشور، نداشتن شناخت دو طرف از يكديگر پيش از ازدواج است؛ اما گفت‌وگوي ما به اين حوزه محدود نمي‌شود و در آن به بررسي علل خيانت، طلاق عاطفي و شيوه‌هاي پايدار ماندن زندگي مشترك نيز مي‌پردازيم.

آخرين آماري كه سازمان ثبت احوال منتشر كرده گوياي آن است كه در استان تهران و البرز از هر دو و سه ازدواج و در كشور از هر شش ازدواج، يكي به طلاق مي‌انجامد. اين آمار براي كشور ما كه طلاق در آن منفورترين حلال به شمار مي‌رود، آمار بالايي محسوب مي‌شود. از ديدگاه شما دليل بالا بودن اين آمار چيست؟

يعني وقتي ويژگي‌هاي فرد را براي خودتان تعريف مي‌كنيد به جاي صفات كلي، جزئيات را به دقت شرح بدهيد براي مثال به جاي اين كه بگوييد «مي‌خواهم تحصيلات داشته باشد!» بگوييد «مي‌خواهم مدرك كارشناسي داشته باشد» يا به جاي آن كه بگوييد «مي‌خواهم خوش قد و قامت باشد» بگوييد «دقيقا مي‌خواهم همقد من باشد.»

علاوه بر ويژگي‌هاي ظاهري و جايگاه اجتماعي فرد، بايد ويژگي‌هاي شخصيتي او را نيز تعريف كنيد. براي مثال مي‌خواهيد او درونگرا باشد يا برونگرا، دوست داريد اهل چه نوع تفريح‌هايي باشد.

من گفتم بايد معيارهايي را براي طرف مقابل تعريف كنيد، اما بعد در مرحله منطقي‌سازي بايد از خودتان بپرسيد آيا كسي كه معيارهاي تعيين شده مرا داشته باشد، به شكل منطقي براي من مناسب است.

براي مثال شايد من دلم بخواهد در 40 سالگي، يك زن 18 ساله داشته باشم آيا اين منطقي است ؟ يا سواد خواندن و نوشتن نداشته باشم اما بخواهم زنم حتما پزشك فوق‌تخصص باشد كه طبيعتا منطقي نيست.

اين دوره نبايد از شش ماه كمتر باشد، اما توجه داشته باشيد قوانين اين دوره را رعايت كنيد. قانون اول اين است كه اين دوره با رعايت همه حرمت‌هاي قانوني و شرعي طي شود.

قانون دوم اين است كه خانواده‌ها بويژه خانواده دختر از جريان مطلع باشند.

قانون سوم اين است كه پيش از شروع دوره، پسر حتما سنجيده شده باشد و خانواده دختر، خانواده او و شرايط اقتصادي و اجتماعي‌اش را بشناسند. براي مثال معمولا پسري كه هنوز سربازي نرفته و شغلي هم ندارد يا پسري كه اختلال رواني شديد دارد يا پسري كه مطمئن شده‌اند بزهكار است نبايد وارد مرحله آشنايي شود.

اين پرسش‌ها براي دختران و پسران متفاوت است. يكي از نگراني‌هاي رايج پسرها، برهم خوردن امنيت اقتصادي و رواني به واسطه ازدواج است. يعني پسرها معمولا مي‌پرسند فعلا كه تنها زندگي مي‌كنند يا كنار خانواده‌شان هستند آرامش نسبي دارند آيا به واسطه ازدواج اين آرامش به خطر نمي‌افتد؟ دخترها هم معمولا نگران هستند مبادا طرف مقابل پس از ازدواج به روابط موازي كشيده شود.

پاسخ پرسش اول اين است كه اگر به آمادگي رواني تشكيل زندگي مستقل نرسيده‌اند يعني نبايد ازدواج كنند. ضمن اين كه بايد كسي را انتخاب كنند كه در كنارش احساس امنيت رواني و اجتماعي داشته باشند.

در پاسخ به پرسش دوم معتقدم دخترها بايد پيش از ازدواج به شاخص‌هايي كه نشان‌دهنده وفادار بودن يا نبودن طرف مقابل نسبت به خودشان و ديگران است، دقت كنند اما بطور كلي مي‌خواهم اين نكته را هم اضافه كنم كه هيچ چيز و هيچ‌كس نمي‌تواند به خانم‌ها تضمين صد درصدي بدهد كه هرگز در آينده قرباني خيانت نمي‌شوند. انتظار براي چنين تضميني مثل اين است كه كسي به من مراجعه كند و بگويد «مي‌خواهم بچه‌دار شوم اما تضميني به من بدهيد كه بچه‌ام هرگز بيمار نشود!» در اين صورت من به او پيشنهاد مي‌كنم هرگز بچه‌دار نشود!